Համընդհանուր ապահովագրությունը․ երկու դեմքով մետաղադրամ

Հունվարի 1-ից Հայաստանում գործարկվեց առողջության համընդհանուր ապահովագրության համակարգը, որը, ինչպես ցանկացած նորարարություն, բերում է ինչպես հույս, այնպես էլ անհանգստություն։ Իմ թիմը փորձել է ուսումնասիրել համակարգի գործողության առաջին ամիսների փորձառությունը՝ խոսելով ինչպես քաղաքացիների, այնպես էլ բժիշկների հետ։

Համակարգի գործարկումից ի վեր արդեն գրանցվել է ավելի քան մեկ միլիոն այց, ինչը վկայում է համակարգի բարձր պահանջարկի մասին։ Սակայն սոցիալական ցանցերում հակասական կարծիքները հստակ ցույց են տալիս, որ համընդհանուր ապահովագրությունը դեռ երկու դեմքով մետաղադրամ է։

Քաղաքացիների համար․ հնարավորություն, որը պահանջում է համառություն

Համակարգի հիմնական առավելությունը, որը շատերն արդեն նկատել են, անվճար ծառայությունների շրջանակի ընդլայնումն է։ Օրինակ, 48-ամյա Լիլիթը, ով տառապում է կրծքագեղձի քաղցկեղով, նշում է, որ այս ամիս անվճար ստացել է այնպիսի դեղամիջոցներ, որոնք նախկինում ստիպված էր գնել՝ վճարելով տասնյակ հազար դրամ։ Նման դեպքերում համընդհանուր ապահովագրությունը դառնում է իրական սոցիալական բարիք, որը հնարավորություն է տալիս ֆինանսական խնդիրներից ելնելով բժշկի չէին այցելող կամ հետազոտություններ հետաձգող քաղաքացիներին ստանալ անհրաժեշտ օգնություն։

Սակայն համընդհանուր ապահովագրության ճանապարհը հարթ չէ։ Քաղաքացիները հաճախ բախվում են երկար սպասման ժամկետների և համակարգի ներսում իրազեկվածության պակասի խնդիրների հետ։ Մեր զրուցակիցներից մեկը, ականջացավի պատճառով տառապող 37-ամյա Վարդուհին, նշում է, որ թեպետ համակարգի գործարկումը դրական քայլ է, սպասման ժամանակը և համակարգի թափթփվածությունը նյարդեր են քայքայում։

Այս խնդիրները, թերևս, բնական են համակարգի մեկնարկային փուլի համար, սակայն պահանջում են արագ լուծումներ։

Բժիշկների համար․ ծանրաբեռնվածություն և անհամաչափ վարձատրություն

Առողջապահության համընդհանուր ապահովագրության համակարգը, որը քաղաքացիների համար սոցիալական բարիք է, բժիշկների համար դարձել է աշխատանքային ծանրաբեռնվածության և անհամաչափ վարձատրության խնդիր։ Թեպետ նախարար Անահիտ Ավանեսյանը պնդում էր, որ համակարգը չի բերելու ծանրաբեռնվածություն, իրականությունը ցույց է տալիս հակառակը։

Բժիշկները նշում են, որ նրանց աշխատանքային օրը ավելացել է, իսկ թղթաբանական աշխատանքը բազմապատկվել է։ Բուժող բժիշկների վրա են դրվում նաև պոլիկլինիկաների բժիշկների պարտականությունները, ինչը նրանց աշխատանքային օրը դարձնում է աննախադեպ երկար։

Ավելի մտահոգիչ է այն հանգամանքը, որ աշխատանքային ծավալի ավելացման հետ մեկտեղ բժիշկների վարձատրությունը չի բարձրացել։ Բժիշկ-ուռուցքաբաններից մեկը նշում է, որ նրա աշխատանքի պայմանները և վարձատրությունը նույնիսկ դեղագործական ընկերությունում աշխատելուց ավելի անհանգիստ են։

Այս իրավիճակը ստեղծում է լուրջ ռիսկ՝ փորձառու մասնագետները կարող են հրաժարվել ապահովագրությամբ սպասարկել, ինչը կհանգեցնի համակարգի կոլապսի։

Ինչպե՞ս լուծել խնդիրները

Համընդհանուր ապահովագրության համակարգը պոտենցիալ հզոր գործիք է, որը կարող է բարելավել բազմաթիվ քաղաքացիների առողջապահական ծառայություններ ստանալու հնարավորությունները։ Սակայն դրա հաջողությունը կախված է մի քանի հիմնական խնդիրների արագ և արդյունավետ լուծումից․

Բժշկական ծառայությունների ապահովագրության համակարգում աշխատող բժիշկների վարձատրության և աշխատանքային պայմանների վերանայումը։
Աշխատանքային ծավալի և վարձատրության միջև հավասարակշռության հաստատումը։
«Արմեդ» էլեկտրոնային համակարգի կայունության և արդյունավետության ապահովումը։
Համակարգի մասին հասարակության և բժշկական ոլորտի ներկայացուցիչների իրազեկվածության բարձրացումը։

Առանց այս քայլերի համընդհանուր ապահովագրությունը կարող է դառնալ ոչ թե բարիք, այլ բժիշկների և հիվանդների միջև լարվածության և համակարգի անկայունության աղբյուր։